W maju – miesiącu szczególnie poświęconym Matce Bożej – przypominamy sobie Jej słowa z hymnu Magnificat: „głodnych nasycił dobrami…” (Łk 1, 53). Maryja, sama będąc ubogą, wydaje się adresatką zacytowanych słów. Bóg niezmiennie troszczy się o tych, którzy doświadczają niedostatku zarówno w wymiarze materialnym, jak i psychicznym oraz duchowym.

W ramach cyklu „Rok z Leonem XIV” podejmujemy kolejną refleksję inspirowaną adhortacją „Dilexi te”. Tym razem pytamy: jakie miejsce zajmują ubodzy we wspólnocie Kościoła? Czy są jedynie odbiorcami pomocy, czy również jej współtwórcami?

Ubodzy są częścią wspólnoty, nie dodatkiem

W punkcie 104. adhortacji „Dilexi te” Leon XIV zachęca do zmiany sposobu myślenia o ubogich. Nie powinniśmy ich postrzegać w kategoriach „oni”, ale raczej „my”: „Chrześcijanin nie może postrzegać ubogich wyłącznie jako problem społeczny: są oni «sprawą rodzinną». Są «naszymi»” (DT 104). Taka perspektywa chroni przed postawą wyższości, a zamiast dystansu buduje więź, szacunek i poczucie odpowiedzialności za siebie nawzajem.

Kościelne inicjatywy nie powinny się ograniczać do jednorazowej pomocy, ale przyczyniać się do budowania wspólnoty, w której nikt nie czuje się obcy.

Nie tylko pomagać, ale słuchać

W tym samym, przywoływanym powyżej, punkcie adhortacji Leon XIV cytuje „Dokument końcowy” Konferencji z Aparecidy:

zaleca się, abyśmy poświęcali czas i uprzejmą uwagę ubogim, słuchali ich z zainteresowaniem, towarzyszyli im w najtrudniejszych chwilach, spędzali z nimi godziny, tygodnie lub lata naszego życia i starali się zmieniać ich sytuację, zaczynając od nich samych. Nie możemy zapominać, że sam Jezus zaproponował to swoim postępowaniem i słowami (DT 104).

Leon XIV poprzez przytoczenie tych słów porządkuje nasze podejście wobec ubogich. Nie rozpoczyna od mówienia o kwestiach materialnych, ale jako pierwsze wskazuje: czas, uwagę i gotowość słuchania ubogich. Uzasadnia tę regułę, odnosząc się do najważniejszego dla chrześcijan wzorca – Jezusa. Czas, uwaga, słuchanie to środki, którymi każdy z nas dysponuje, gdyż każdy z nas może poświęcić drugiemu trochę czasu i z uwagą go wysłuchać.  

Wspólnota, która pomaga „wrócić”

Wiele parafii i wspólnot w Kościele podejmuje rozmaite działania, które pomagają zrozumieć przesłanie adhortacji „Dilexi te”. Jako przykład można przywołać krakowskie Dzieło Pomocy św. Ojca Pio, które wspiera osoby w kryzysie bezdomności. Potrzebujący mogą tam otrzymać posiłek, skorzystać z łaźni oraz pralni, a także uzyskać fachową pomoc psychologiczną. W Dziele znajduje się również świetlica, w której można się wyciszyć, na przykład wykonując rękodzieło, ale przede wszystkim jest to przestrzeń budowania wzajemnych więzi.

Szukający pomocy mają szansę na uzyskanie również długofalowego wsparcia. W Dziele Pomocy św. Ojca Pio funkcjonują jednostki – Dział Aktywizacji Zawodowej oraz Centrum Integracji Społecznej – które pomagają powrócić na rynek pracy i się na nim utrzymać. Profesjonalni doradcy wspierają osoby podejmujące pracę na każdym etapie ścieżki zawodowej.

Role w Dziele Pomocy św. Ojca Pio niekiedy się odwracają. Osoby, które same wcześniej korzystały ze wsparcia, dziś pomagają innym. Przykładami mogą być wolontariusze grupy wsparcia Zielona Mila, które w przeszłości same doświadczyły bezdomności i uzależnienia, a obecnie wspierają innych w wyjściu z nałogu i wytrwaniu w trzeźwości. W ten sposób ubodzy stają się nie tylko odbiorcami, ale lecz również współtwórcami dobra.

Zakończenie

Adhortacja „Dilexi te” przypomina, że ubodzy są częścią wspólnoty i mają w niej swoją misję. Kościół wierny Ewangelii nie tylko doraźnie pomaga ubogim, lecz również pomaga im odzyskać poczucie sprawczości, odnaleźć cel w życiu oraz stawać się świadkami nadziei dla innych.

Osobiste zaangażowanie w konkretne dzieła pomocy staje się drogą do wzrastania w miłości i spotykania w drugim człowieku Boga Żyjącego.

Bibliografia

• Jak pomagamy?, Dzieło Pomocy.pl, https://dzielopomocy.pl/ (dostęp: 11.05.2026).
• Leon XIV, Adhortacja apostolska Dilexi te – O miłości do ubogich, Watykan 9.10.2025; Wydawnictwo św. Stanisława BM, Kraków 2025.