Kim była Judyta i dlaczego chrześcijańska tradycja widzi w niej zapowiedź Maryi? Ta niezwykła postać z kart Starego Testamentu fascynuje: pięknem, pobożnością oraz niezachwianym zaufaniem Bogu. Odkryj, jak Judyta, ryzykując wszystko, uratowała swój naród. Poznaj przesłanie, które wciąż jest aktualne: zaufanie Bogu zmienia bieg historii!

Kim była Judyta?

Imię Judyta oznacza „Żydówka”. Nasza bohaterka pochodziła z pokolenia Symeona. W momencie, gdy ją poznajemy, jest wdową od trzech lat i czterech miesięcy. Jej mąż, Manasses, zmarł w czasie żniw, w wyniku udaru słonecznego (Jdt 8,3). Judyta odziedziczyła po nim spory majątek, którym sama zarządzała.

Wiemy, że po śmierci męża Judyta zaczęła nosić strój żałobny. Na dachu swojego domu rozstawiła namiot, który stał się miejscem jej spotkań z Bogiem. Była znana z pobożności i cieszyła się powszechnym szacunkiem. Judyta reprezentuje model zintegrowanej kobiecości: jej piękno, bogactwo, pobożność współgrają ze sobą.

To, co niewątpliwie może nas zachwycić w Judycie to jej wrażliwość, prowadząca do energicznego i skutecznego działania. Dała temu wyraz w dramatycznym momencie historii swojego narodu.

Sytuacja Izraela i interwencja Judyty

Armia asyryjska najechała Izrael. Górska twierdza Betulia została oblężona przez wojska Holofernesa. Z czasem w mieście kończy się woda, a mieszkańcom grozi niechybna śmierć.

Starszyzna postawiła Bogu swoiste ultimatum. Ma On pięć dni na ocalenie miasta, w przeciwnym razie Izraelici się poddadzą i najprawdopodobniej przyjmą pogańską religię (zgodnie z ówcześnie panującymi zasadami). Judyta, dowiadując się o dramatycznej sytuacji, podejmuje rozmowę ze starszymi. Wykazuje im błąd w postrzeganiu Boga, karci za wystawianie Go na próbę.

„Gdyby nawet nie zechciał nam pomóc w tych pięciu dniach, to ma On moc obronić nas w tych dniach, w których zechce, albo zgubić nas na oczach naszych wrogów” (Jdt 8,15).

Sama prezentuje niczym nieskażoną ufność w Bożą dobroć i mądrość. Zapowiada, że znajdzie sposób na ocalenie miasta, lecz nie zdradza im dokładnego planu. 

Strategia opracowana „na kolanach”

Judyta zwraca się do Boga. Owocem jej wytrwałej modlitwy jest niezwykle śmiała strategia, opierająca się na swoistej intrydze. Zdejmuje wór pokutny, namaszcza ciało cennym olejkiem, zakłada radosny strój, który nosiła, gdy żył Manasses, oraz drogocenną biżuterię. Chce oczarować tych, którzy ją zobaczą.

Następnie wraz ze swoją niewolnicą udaje się do obozu wroga. Przekonuje strażników, że przychodzi, by wskazać ich dowódcy drogę do zwycięstwa. Tak trafia przed oblicze Holofernesa. Jej intryga jest bardzo złożona: przekazuje Holofernesowi, że jej naród odwrócił się od Bożego Prawa, między innymi łamiąc przepisy pokarmowe. Dlatego z pewnością zostanie ukarany, a „narzędziem” wykonania tej kary będą wojska asyryjskie. 

„Judyta posługuje się inteligencją i podstępem oraz kłamstwem, by zwieść wroga (Jdt 11, 1nn). Środki te są niemoralne z punktu etyki chrześcijańskiej. Dozwolone natomiast w etyce starotestamentalnej, zwłaszcza wobec wroga okupującego bezprawnie cudzy kraj”. (S. Biel,  Judyta – kobieta piękna, mądra i odważna)

Judyta wśród Asyryjczyków

Judyta zostaje wśród Asyryjczyków przez trzy dni. Co noc udaje się na modlitwę do wąwozu znajdującego się poza obozem. Czwartego dnia Holofernes zaprasza ją na ucztę, którą wyprawił dla swoich sług (nie ma na niej dowódców wojskowych). Chce uwieść Judytę, jednakże upija się i zasypia. Późną nocą biesiadnicy opuszczają namiot Holofernesa. Zostaje w nim tylko Judyta. Wtedy zwraca się do Boga w niezwykle dramatycznej modlitwie. Następnie bierze miecz śpiącego Holofernesa i odcina mu głowę.

Judyta i jej niewolnica opuszczają obóz. Nie wzbudzają podejrzeń, ponieważ strażnicy są przekonani, że jak co dzień, idą na modlitwę. Tymczasem kobiety wracają do Betuli.

W świetle dnia ukazuje się prawda. Izrael triumfuje, a wrogie wojska dokonują odwrotu. Judyta staje się bohaterką narodową.

Co ta historia oznacza dla mnie?

Jak wspomnieliśmy na początku tradycja chrześcijańska upatruje w Judycie typ Maryi. Obie kobiety całkowicie zaufały Bogu, ryzykując własne życie – Judycie groziła śmierć ze strony wrogów, Maryi ukamieniowanie wskutek oskarżenia o cudzołóstwo. Więź z Bogiem dała im nadludzką odwagę. Powiedziały Mu „tak” i konsekwentnie podążały za swoją decyzją. Podejmując współpracę z łaską, były w stanie dokonać dzieł o nieocenionej wartości.

Historia Judyty, a także Maryi, ma jasny przekaz: Bóg czeka na nasze „tak” – „niech się tak stanie”. Nie jesteśmy bezbronni wobec największej potęgi zła. „Ci, co zaufali Panu odzyskują siły, otrzymują skrzydła jak orły…” (Iz 40,31). To nie poetycka metafora, ale prawda. Emmanuel, „Bóg z nami” jest blisko Twojego problemu, jest blisko Twoich marzeń. „Powierz Panu swoją drogę i zaufaj Mu: On sam będzie działał” (Ps 37,5).

Źródła:

• Biel S., Judyta – kobieta piękna, mądra i odważna, Jezuici.pl, 25.11.2018, Judyta - kobieta piękna, mądra i odważna | Jezuici.pl (dostęp: 28.11.2024).
• Księga Judyty [w]: Biblia Tysiąclecia Starego i Nowego Testamentu, Wydawnictwo Pallotinum, Poznań 2003.
• Wstęp, ibid.