Wiek XVII był w Polsce i całej Europie czasem licznych konfliktów i wojen. Ich konsekwencją były nie tylko walki, ale również głód, choroby, ubóstwo i śmierć. W obliczu tych doświadczeń ludzie szukali oparcia w Bogu oraz w Maryi – Matce, która sama doświadczyła cierpienia, ubóstwa i bezradności wobec męki i śmierci swojego Syna.
Wierni zwracali się więc ku Temu, który rozumie ich cierpienie. W XVII wieku rozwijała się pobożność pasyjna i maryjna, a wraz z nią kult miejsc i wizerunków związanych z męką Chrystusa oraz Matką Bożą. To właśnie w tym czasie, w maju 1641 roku, w Kopytówce niedaleko Kalwarii doszło do niezwykłego wydarzenia. Na obrazie Matki Bożej z Dzieciątkiem miały pojawić się krwawe łzy.
Co dokładnie wydarzyło się tego dnia? Jak zareagowali świadkowie? I w jaki sposób obraz trafił do bernardyńskiego klasztoru w Kalwarii? To właśnie ta historia stała się kanwą powieści „Pani Kalwaryjska. Historia mało znana” ks. Jana Warty.
Co wydarzyło się 3 maja 1641 roku?
Obraz, który później zyskał miano wizerunku Matki Bożej Płaczącej, powstał prawdopodobnie na początku XVII wieku. Przedstawia Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus i należał do Stanisława Paszkowskiego, właściciela dworu w Kopytówce. 3 maja 1641 roku mieszkańcy dostrzegli na obrazie krople, które uznali za krwawe łzy Matki Bożej. Niezwykłe zjawisko zostało poddane kościelnej weryfikacji, a sam obraz szybko zyskał rozgłos i zaczął być otaczany kultem.
Jak obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej trafił do Kalwarii Zebrzydowskiej?
Sława obrazu sprawiła, że nie mógł on pozostać na dworze w Kopytówce. Początkowo miał on trafić do kościoła parafialnego, jednakże w wyniku nadzwyczajnych wydarzeń, które miały mieć miejsce w czasie drogi Stanisława Paszkowskiego do Marcyporęby, ostatecznie znalazł się w bernardyńskim klasztorze w niedalekiej Kalwarii.
Pierwotnie został umieszczony w zakrystii, na mocy decyzji biskupa Jakuba Zadzika. Wraz z rozwojem kultu, którym wierni otaczali wizerunek, obraz przeniesiono do bocznej kaplicy, do ołtarza św. Anny. W 1667 roku dla obrazu wybudowano kaplicę, której fundatorem był Michał Zebrzydowski, wnuk Mikołaja, założyciela Kalwarii.
XVII-wieczna Rzeczpospolita oczami bohaterów „Pani Kalwaryjskiej”
Historia cudownego obrazu Matki Bożej Kalwaryjskiej stała się kanwą powieści historycznej „Pani Kalwaryjska. Historia mało znana”. Autor, ks. Jan Warta, przedstawia w niej kolejne etapy rozwoju kultu wizerunku Matki Bożej Płaczącej – od pamiętnego wydarzenia w Kopytówce, przez kontrowersje wokół niezwykłego zjawiska, niepewność i ostrożność organów kościelnych oraz rozwijający się kult wśród wiernych, aż po narodziny kalwaryjskiego sanktuarium.
Autor ukazuje losy obrazu na tle wydarzeń historycznych, umiejętnie odtwarzając realia epoki. Szkicuje społeczną mapę ówczesnej Rzeczypospolitej – panujące w niej podziały stanowe i religijne oraz kształtowaną przez nie mentalność ludzi tamtych czasów. Wprowadza również wątki fabularne. Swoją opowieść snuje wokół historii dwóch rodzin – szlacheckiej i chłopskiej – które łączy to samo bolesne doświadczenie, jakim jest choroba dziecka.
Te dwie literacko ujęte historie pokazują, że Bóg patrzy na człowieka inaczej niż świat, a wiara może prowadzić ludzi do pojednania i pomagać im przezwyciężać społeczne podziały.
Cud to nie zawsze „wielkie wydarzenie”
Zazwyczaj kojarzymy cuda z czymś spektakularnym, jak uzdrowienie z ciężkiej choroby albo przywrócenie wzroku czy słuchu. Cuda bywają jednak bardzo subtelne i trzeba być naprawdę uważnym, żeby je dostrzec. Ksiądz Jan Warta w swojej książce uczy takiej wrażliwości na Boże działanie, posługując się historiami swoich bohaterów.
Cud to czasem poruszenie serca, które wydawało się już skamieniałe. To prosty gest pomocy, odsunięcie na moment własnych dążeń i „przepuszczenie kogoś przed sobą” – bez licytowania się, kto jest bardziej potrzebujący. Cud często dokonuje się w ciszy i stopniowo, jednak jego owoce z czasem okazują się obfite i trwałe.
„Pani Kalwaryjska” – nowa książka ks. Jana Warty
„Pani Kalwaryjska. Historia mało znana” to nowa książka ks. Jana Warty, autora publikacji zarówno dla dorosłych czytelników, jak i dla dzieci. W jego dorobku znalazły się między innymi: „Piąty stygmat”, „Baśnie dobre na wszystko” oraz „Wyśniony raj”.
Tym razem autor podjął temat, który – jak sam wyznaje – jest dla niego szczególnie istotny:
Ta opowieść jest wotum wdzięczności dla Matki Najświętszej, która na dróżkach kalwaryjskich uczyła mnie od dziecka miłości do Jej Syna, Jezusa Chrystusa, mojego Pana i Zbawiciela; rozumienia Ewangelii; zmagania się z pokusami; powstawania z upadku, by na koniec zaprowadzić mnie na drogę powołania kapłańskiego.
„Pani Kalwaryjska…” to powieść historyczno-religijna, odznaczająca się stylizacją językową, lecz równocześnie zachowująca komunikatywność przekazu. Czyta się ją z zaangażowaniem i przyjemnością. Z pewnością powinien po nią sięgnąć każdy, kto czuje się związany z sanktuarium Matki Bożej Kalwaryjskiej. Książka zaciekawi także miłośników historii oraz osoby zainteresowane kwestiami dotyczącymi dyscypliny kultu w Kościele katolickim.
Historia, która wciąż inspiruje
Historia obrazu Matki Bożej Kalwaryjskiej to nie tylko opowieść o niezwykłym wydarzeniu sprzed blisko czterech stuleci. To również historia ludzi, którzy w obliczu cierpienia, niepewności i podziałów szukali nadziei i odpowiedzi na pytania o obecność Boga w ich życiu. Z czasem wokół obrazu rozwinął się kult, a Kalwaria Zebrzydowska stała się miejscem, do którego od pokoleń przybywają pielgrzymi.
„Pani Kalwaryjska. Historia mało znana” pozwala spojrzeć na te wydarzenia oczami ludzi żyjących w XVII wieku i lepiej poznać zarówno historię cudownego obrazu Matki Bożej Kalwaryjskiej, jak i realia epoki, w której narodził się jego kult.
Jeśli chcesz poznać tę niezwykłą historię bliżej, zajrzyj do książki ks. Jana Warty „Pani Kalwaryjska. Historia mało znana” >>> TUTAJ
Bibliografia
- Moryc C., Krwawe łzy Matki Bożej Kalwaryjskiej. Niezwykła historia obrazu, Stacja7.pl, https://stacja7.pl/historia/krwawe-lzy-matki-bozej-kalwaryjskiej-niezwykla-historia-obrazu/ (dostęp: 17.08.2026).
- Szafrański M., 380 lat temu kalwaryjski wizerunek Matki Bożej zapłakał krwawymi łzami, Dzieje.pl, https://dzieje.pl/dziedzictwo-kulturowe/380-lat-temu-kalwaryjski-wizerunek-matki-bozej-zaplakal-krwawymi-lzami (dostęp: 17.08.2026).