Pozostając jeszcze w sierpniu, warto pochylić się nad inicjatywą, która co roku towarzyszy nam właśnie w tym czasie. Chodzi oczywiście o zaproszenie biskupów do wytrwania przez miesiąc w osobistej abstynencji od alkoholu, niekupowania go i nieczęstowania nim. Akcja ta wciąż dla wielu jest niezrozumiała, a problem, w który jest wymierzona pozostaje obecny – dlatego warto podjąć refleksję nad tym zagadnieniem.
Geneza inicjatywy
Miesiąc abstynencji to propozycja sięgająca roku 1984, jednak dotykająca problemu trwającego jeszcze dłużej. Odnosił się do niego m.in. zmarły w 1981 r. bł. kard. Stefan Wyszyński, mówiąc iż „trzeźwość jest polską racją stanu”[1], a pijaństwo godzi „w naszą wierność Bogu, Chrystusowi, Ewangelii i Kościołowi”[2]. Te słowa Prymasa Tysiąclecia dobrze ujmują pobudki stojące za wieloletnią inicjatywą Episkopatu Polski: są one zarówno religijne, jak i patriotyczne. Właśnie dlatego wybrano sierpień, w którym obchodzimy liczne święta i uroczystości kościelne (np. Wniebowzięcie NMP, Matki Bożej Częstochowskiej) oraz rocznice patriotyczne (np. bitwy warszawskiej – „Cudu nad Wisłą”).
Hierarchowie zwracają uwagę, na potrzebę wolności wewnętrznej, której uzależnienia – nie tylko to od alkoholu – stają na przeszkodzie. Znamienne przy tym jest to, że inicjatywa miesięcznej abstynencji jest dobrowolna, podczas gdy dla naszej rodzimej kultury charakterystyczny jest przymus nieodmawiania na zaproszenie do wspólnego wypicia alkoholu. Działania episkopatu mają na celu wypracowanie nowej tradycji, w której spożycie alkoholu będzie ograniczone, a wypoczynek czy rodzinne świętowanie bez niego – coraz powszechniejsze. Biskupi przypominają także, że trzeźwość nie obowiązuje tylko w sierpniu, gdyż upicie się stanowi grzech nieumiarkowania – własne postanowienie o czasowej abstynencji ma pomóc stale zachowywać umiar.
Miesiąc abstynencji w roku 2024
Biskup Tadeusz Bronakowski, przewodniczący KEP ds. Apostolstwa Trzeźwości i Osób Uzależnionych, w swoim tegorocznym orędziu na sierpień, zwraca uwagę, że problem szkodliwego używania alkoholu dotyczy nawet 20% Polaków, a więc pozostaje najbardziej rozpowszechnionym uzależnieniem w naszym społeczeństwie.
Po raz kolejny pojawia się wątek odpowiedzialności władz za stan powierzonej im ludności – bp Bronakowski zachęca je do poparcia inicjatywy całkowitego zakazu reklamy napojów alkoholowych oraz rozwiązań takich jak zakaz sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych oraz na stacjach benzynowych, a także wszelkich akcji mających na celu promowanie wstrzemięźliwości wśród dzieci i młodzieży, szczególnie podatnych na rozmaite formy demoralizacji.
Zdaniem biskupa alkohol pozostaje dla wielu Polaków czymś, bez czego nie potrafią wyobrazić sobie życia, nawet jeśli nie dotyka ich osobiście problem alkoholizmu. Zerwanie tej więzi byłoby jego zdaniem czymś pożytecznym, służącym budowaniu właściwej hierarchii wartości oraz prawdziwej wolności.
Inne akcje poświęcone trzeźwości
Kościół katolicki w Polsce nie ogranicza się tylko do promowania abstynencji w sierpniu. Pod koniec lipca, już po raz trzydziesty pierwszy, odbyły się Ogólnopolskie Spotkania Trzeźwościowe. Ich uczestnicy, przybyli w tym czasie do Lichenia Starego, mogli uczestniczyć w nabożeństwach, Mszach świętych, konferencjach oraz spotkaniach poświęconych przede wszystkim problemowi alkoholizmu.
Jeszcze starszą od miesiąca abstynencji, bo sięgającą 1968 tradycją jest Tydzień Modlitw o Trzeźwość Narodu (koniec lutego/początek marca), wywodzący się z tradycji nabożeństw przebłagalnych za grzechy popełnione w czasie karnawału. Wraz z patronami wstrzemięźliwości, m.in. św. Janem Chrzcicielem i bł. Honoratem Koźmińskim, Kościół polski prosi dla całego społeczeństwa o cnotę umiaru oraz odnowę moralną.
Nie sposób pominąć Krucjaty Wyzwolenia Człowieka, inicjatywy abstynenckiej wywodzącej się z Ruchu Światło-Życie ks. Franciszka Blachnickiego. W tym roku obchodzi ona 45. rocznicę swojego funkcjonowania i niezmiennie stanowi zachętę do prowadzenia wolnego od uzależnień życia, szczególnie dla ludzi młodych, poszukujących wciąż prawdy i odpowiedniej ścieżki rozwoju.
Podsumowanie
Nadużywanie alkoholu prowadzi do licznych problemów dotykających całego społeczeństwa, m.in. wzrostu przemocy, przestępczości, naruszeń prawa i porządku publicznego, powodowania wypadków w ruchu drogowym przez nietrzeźwych kierowców. Ogranicza także wewnętrzną wolność człowieka uzależnionego, doprowadza go niejednokrotnie do ruiny moralnej i finansowej, z której nie może sam się wydobyć. Nawet jeżeli sami nie doświadczyliśmy podobnych problemów, ani nie napotykamy ich w naszym bliskim otoczeniu, powinniśmy pamiętać, że dla dobra wspólnego warto być przykładem umiaru i wsparciem dla naszych bliźnich w ich słusznych postanowieniach – przede wszystkim do tego zachęcają nas biskupi co sierpień.
Źródła
- 31. Ogólnopolskie Spotkania Trzeźwościowe, https://episkopat.pl/doc/215915.31-ogolnopolskie-spotkania-trzezwosciowe (dostęp: 13.08.2024).
- Biskup Tadeusz Bronakowski, Apel na sierpień – miesiąc abstynencji 2024, Episkopat.pl, https://episkopat.pl/doc/212484.Bp-Bronakowski-apel-na-sierpien (dostęp: 13.08.2024).
- Hasło: Tydzień Modlitw o Trzeźwość Narodu, Wikipedia.org, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tydzie%C5%84_Modlitw_o_Trze%C5%BAwo%C5%9B%C4%87_Narodu (dostęp: 13.08.2024).
- Magdalena Gronek, Sierpień miesiącem abstynencji, „Wszystko co najważniejsze”, https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/sierpien-miesiacem-abstynencji-apel-do-wiernych/ (dostęp: 13.08.2024).
- Sierpień – miesiącem trzeźwości, GOPS Kowala-Stępocina, http://www.gopskowala.pl/index.php/244-sierpien-mc-trzezwosci (dostęp: 13.08.2024).
- Sierpień to nie miesiąc trzeźwości, lecz miesiąc abstynencji, Ekai.pl, https://www.ekai.pl/sierpien-to-nie-miesiac-trzezwosci-lecz-miesiac-abstynencji/ (dostęp: 13.08.2024).
W przygotowaniu grafiki dołączonej do wpisu wykorzystano:
- fotografię ks. Franciszka Blachnickiego (domena publiczna; https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Franciszek_Blachnicki.jpg),
- fotografię kard. Stefana Wyszyńskiego (domena publiczna; https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stefan_Wyszy%C5%84ski.jpg),
- fotografię bp Tadeusza Bronakowskiego (autor: Eliza Bartkiewicz, Episkopat.pl; https://www.ekai.pl/wp-content/uploads/2017/02/3-16-1024x794.jpg).