122575316 sklep@stanislawbm.pl
Koszyk (0)
Kategorie
PL / zł
Lista wpisów
Lista wpisów

Czy rozwój sztucznej inteligencji sprzyja pokojowi?

01.01.2024
#ŚWIATOWY DZIEŃ POKOJU
#SZTUCZNA INTELIGENCJA I POKÓJ
#PAPIEŻ FRANCISZEK
#SZANSE I ZAGROŻENIA AI

Od 1968 roku, w dniu, który otwiera nowy rok, obchodzimy Światowy Dzień Pokoju. To niezwykłe wydarzenie zrodziło się z inicjatywy Raoula Follereau, francuskiego pisarza i podróżnika, obecnie kandydata na ołtarze. Papież Paweł VI podjął decyzję, by oficjalnie wprowadzić to święto do kalendarza.

Co roku urzędujący papież publikuje orędzie, skierowane do wszystkich „przyjaciół pokoju”, w którym podejmuje refleksję nad zaproponowanym zagadnieniem. Pośród dotychczasowych tematów Światowego Dnia Pokoju znalazły się, między innymi:

  • Pokój zależy również od ciebie (1974 r.),
  • Poszanowanie mniejszości warunkiem pokoju (1989 r.),
  • Zwalczanie ubóstwa drogą do pokoju (2009 r.),
  • Migranci i uchodźcy: mężczyźni i kobiety w poszukiwaniu pokoju (2018 r.).

57. Światowy Dzień Pokoju: Sztuczna inteligencja i pokój

W swoim orędziu papież Franciszek podejmuje refleksję nad znaczeniem rozwoju sztucznej inteligencji (AI). Zwraca uwagę na rozmaite zagrożenia, wynikające z nieodpowiedzialnego stosowania sztucznej inteligencji. Papież pisze między innymi o niebezpieczeństwie pogłębienia nierówności społecznych. Sztuczna inteligencja będzie w stanie nas zastąpić w coraz większej liczbie zawodów, co spowoduje wzrost bezrobocia. Wyobraźmy sobie również sytuację, w której o zakwalifikowaniu kogoś do leczenia, przydzieleniu zasiłku albo udzieleniu kredytu decyduje zautomatyzowany system. Z czasem, dzięki  wielokrotnym udoskonaleniom, ryzyko popełnienia błędu przez AI będzie równe zeru. Jednakże czy decyzja podjęta przez przez nie-ludzką maszynę okaże się „ludzkim” rozwiązaniem?

Sztuczna inteligencja na polu bitwy i na polu informacyjnym 

Papież Franciszek zwraca uwagę na ogromne zagrożenie związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w działaniach wojennych. Możliwość przeprowadzania ataków w sposób zdalny sprawia, że agresorzy nie konfrontują się bezpośrednio ze skutkami swoich działań. Nie widzą oni: ran, łez oraz bólu swoich ofiar.

Doskonale wiemy, że współcześnie wojny prowadzi się również na polu informacyjnym. Sztuczna inteligencja jest w stanie wytwarzać ogromne ilości fałszywych, lecz wiarygodnie brzmiących treści. Dlatego papież wskazuje na konieczność edukacji, ukierunkowanej na zdobycie umiejętności krytycznego myślenia, tak abyśmy nie pozostawali bezbronnymi wobec potężnej machiny manipulacji. Imponujące osiągnięcia techniczne okażą się bezwartościowe, jeśli nie będą służyły człowiekowi – rozwojowi kultury dialogu i braterstwa. 

„Ostatecznie, to, w jaki sposób wykorzystamy ją do włączenia najmniejszych, czyli naszych najsłabszych i najbardziej potrzebujących braci i sióstr, jest miarą ukazującą nasze człowieczeństwo”.

(z Orędzia na 57. Światowy Dzień Pokoju)

Etyka technologii

Papież Franciszek przedstawia wiele zagrożeń dla pokoju związanych z rozwojem sztucznej inteligencji. Czy zatem pozostajemy bezsilnymi wobec tego, co nieubłagane? Franciszek bynajmniej nie ukazuje deterministycznej wizji przyszłości. Przypomina, że człowiek jest istotą wolną i twórczą. To od nas zależy, w jaki sposób wykorzystamy szansę, jaką oferuje nam rozwój technologiczny. 

„Pokój jest bowiem owocem relacji, które uznają i akceptują drugiego człowieka w jego niezbywalnej godności, a także owocem współpracy i zaangażowania w dążeniu do integralnego rozwoju wszystkich osób i wszystkich narodów”.

(z Orędzia na 57. Światowy Dzień Pokoju)

Papież Franciszek wzywa nas do odpowiedzialności. Zwraca uwagę na konieczność podjęcia międzynarodowej współpracy w celu wypracowania „traktatu, regulującego rozwój i wykorzystanie sztucznej inteligencji w jej różnorodnych formach”. Podczas opracowywania „przewodnika etycznego” dla twórców technologii cyfrowych trzeba poddać analizie głosy wszystkich stron, w tym ludzi ubogich i wykluczonych, często spychanych przez decydentów na margines społecznej dyskusji. 

Pozytywny wpływ sztucznej inteligencji na życie społeczne

Pozostaje pytanie, czy oprócz szeregu niebezpieczeństw można mówić o pozytywnych skutkach wynalezienia sztucznej inteligencji? Najkrótsza odpowiedź na to pytanie brzmi: tak. W celu znalezienia nieco dłuższej sięgniemy do książki Bóg mieszka obok autorstwa ks. Michela Remery’ego. 

Ksiądz Michel zauważa, że roboty mogą nas nie tyle zastąpić, co wyręczyć w zadaniach trudnych i niebezpiecznych, choćby w ratowaniu ludzi z katastrof. Mogą też pomagać chirurgom w wykonywaniu skomplikowanych operacji albo przeprowadzić u chorego wstępną diagnozę przed właściwą wizytą u lekarza. 

Wśród innych dziedzin, w których mamy szansę na pozytywne wykorzystanie potencjału sztucznej inteligencji możemy wymienić, takie jak:

  • rolnictwo – zautomatyzowanie niektórych procesów, takich jak monitorowanie upraw, zwiększa wydajność produkcji żywności;
  • bezpieczeństwo – systemy monitoringu oparte na wykorzystaniu AI umożliwiają szybkie zidentyfikowanie zachowań niepożądanych; 
  • obsługa klienta – rozmaite chatboty i voiceboty mogą obsługiwać klienta 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu; 
  • edukacja – sporo mówi się o zagrożeniu, jakie narzędzia AI, takie jak chat GPT, stanowią dla procesu edukacyjnego; jednakże sztuczna inteligencja może okazać się pożyteczna na tym polu: AI może pomóc nauczycielowi w analizowaniu wyników uczniów i podpowiadać adekwatne metody dydaktyczne, służące ich rozwojowi.

Przykłady, które możemy mnożyć, napawają nas optymizmem, lecz równocześnie zobowiązują. Jak będzie wyglądała proporcja: czy więcej szans rozwinie się w zalety rozwoju AI czy raczej zagrożenia przerodzą się w negatywne, tragiczne skutki? Skąd możemy czerpać pewność, że podjęte dziś decyzje, jutro okażą się dla nas dobre? 

Wskazówką mogą być słowa ks. Michela:

„Człowiek jako korona stworzenia ma mnóstwo możliwości rozwoju. Ale wymyślając coraz to nowe rzeczy, musimy rozeznawać, czy rzeczywiście służą one naszemu dobru. Odpowiedzi na te dylematy zapewni nam wyłącznie bliska relacja z Jezusem Chrystusem”.

(Michel Remery, Bóg mieszka obok, s. 126.)

Podsumowanie: społeczna odpowiedzialność w kontekście sztucznej inteligencji

Jak mogliśmy zauważyć, sztuczna inteligencja nie różni się w sposób znaczny od wszystkich innych technologii. Nie różni w kwestii oceny etycznej: sama technologia nie jest ani dobra, ani zła. Skutki, jakie przyniesie zależą od naszych decyzji dotyczących wykorzystania jej potencjału – od tego, czy użyjemy jej do ratowania ludzi czy ich krzywdzenia, do porządkowania informacji czy manipulowania nimi, do zdobywania wiedzy czy oszukiwania. 

Nasza przyszłość nie jest zdeterminowana, jednak stawia przed nami wymagania. Dziś jesteśmy zobowiązani do kształtowania umysłu i serca, tak aby rozumieć znaczenie przemian technologicznych oraz by dokonywać mądrych, moralnych wyborów. Jeśli będziemy wierni w małych, ziemskich rzeczach, będziemy wierni i w tych wielkich, wiecznych; a jeśli tymi dobrami nie będziemy potrafili zarządzać, kto nam powierzy dobro prawdziwe (Łk 16,10.12)?

Zachęcamy do lektury całego orędzia papieża Franciszka. 

Pomyśl, czy Twoim sercu jest pokój? Dlaczego tak/nie? Gdzie możesz go znaleźć?

 

Źródła: