Gry planszowe w edukacji stanowią fascynujący temat, który zyskuje coraz większą popularność wśród pedagogów i rodziców. Dzięki nim dzieci uczą się współpracy, logicznego myślenia oraz radzenia sobie z emocjami. Wiele gier jest dedykowanych konkretnym przedmiotom szkolnym, co sprawia, że nauka staje się przyjemniejsza i bardziej efektywna. Gry planszowe takie jak Reflexoo, wspierają naukę religii, trenując spostrzegawczość i uwagę dzieci. To świetny sposób na rozwijanie umiejętności, które są kluczowe zarówno w edukacji, jak i w życiu codziennym.
Starożytne gry planszowe
Historia gier planszowych sięga starożytności. Prowadzone przez archeologów wykopaliska dostarczają nam dowodów, że gry planszowe były znane między innymi w Mezopotamii, Egipcie oraz Grecji i Rzymie. Starożytna mezopotamska Gra na dwudziestu kartach polegała na jak najszybszym dotarciu na drugi koniec planszy. Każdy z graczy dysponował pięcioma pionkami. O możliwości wykonania ruchu decydował odpowiedni rezultat rzutu kostką.
Popularna w cesarstwie rzymskim gra Tabula lusoria przypomina współczesną grę kółko i krzyżyk. Polegała na przesuwaniu pionków po okrągłej planszy zgodnie z określonymi zasadami (TUTAJ), tak by ostatecznie trzy pionki utworzyły linię prostą.
Gry planszowe od lat cieszą się popularnością jako forma rozrywki, ale ich potencjał edukacyjny jest często niedoceniany. W rzeczywistości, mogą one stanowić skuteczne narzędzie dydaktyczne, wspierające rozwój różnych umiejętności u dzieci i młodzieży.
Kształtowanie odporności emocjonalnej
Pedagodzy zwracają uwagę na potencjał gier w budowaniu odporności emocjonalnej dzieci. Doktor Katarzyna Szewczuk nazywa to „hartowaniem emocji”. Zwraca uwagę, że rywalizacja, która jest nieodłącznie związana z grami, generuje silną chęć osiągnięcia zamierzonego celu. Może to rodzić w dzieciach pewien rodzaj napięcia, z którym muszą sobie poradzić, chcąc „zostać w grze”. Rozgrywki pozwalają poznać doświadczenia sukcesu i porażki, które dostarczają jednakowo silnych emocji. Kształtowanie odporności emocjonalnej przygotowuje dziecko do mierzenia się z sytuacjami stresowymi w późniejszym, dorosłym życiu. Będzie podążało swoją życiową ścieżką z przekonaniem, że niepowodzenia nie pozbawiają szans na rozwój.
Jak gry planszowe pływają na zdrowie dzieci?
Gry planszowe stanowią rodzaj aktywnej rozrywki angażującej nie tylko psychikę, ale i ciało. Według badań przeprowadzonych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) powinniśmy zapewnić dzieciom minimum cztery godziny dziennie, czynnej i zróżnicowanej aktywności ruchowej. W przypadku dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym powinno to być sześć godzin. Wprawdzie gry planszowe nie zaspokajają tej potrzeby w takim stopniu jak sport, niemniej jednak są formą aktywności ruchowej, szczególnie gdy myślimy o grach takich jak Prawo dżungli. Ponadto tradycyjne bierki czy popularna Jenga doskonalą umiejętności manualne dzieci, niezbędne choćby w nauce pisania.
Budowanie więzi
Kolejnym atutem gier planszowych jest ich wymiar społeczny. Grając w grupie, dzieci rozwijają umiejętności współpracy, komunikacji i negocjacji. To doskonały sposób na naukę pracy zespołowej oraz budowanie relacji międzyludzkich. Dzieci uczą się dostrzegać wartość w przestrzeganiu reguł oraz szanowaniu praw innych. Ponadto interakcja z koleżankami i kolegami spaja więzi i korzystnie wpływa na integrację grupy
Rozwój zdolności poznawczych
Gry planszowe niewątpliwie rozwijają zdolności poznawcze. Termin „poznawczy” pochodzi od łacińskiego cognosco, co oznacza „wiedzieć”. Zdolności poznawcze człowieka umożliwiają mu zdobywanie informacji, dzięki którym buduje swoją wiedzę o rzeczywistości. Psycholodzy wyróżniają następujące zdolności poznawcze: odbieranie wrażeń, spostrzeganie, myślenie i pamięć[1]. Gry trenujące szybkość, skupienie uwagi, zapamiętywanie czy refleks rozwijają wymienione umiejętności, co przyczynia się do rozwoju intelektualnego dziecka, a tym samym zwiększają jego szanse na osiągnięcie sukcesu edukacyjnego.
Gry planszowe w edukacji szkolnej
Gry planszowe mogą również wspierać naukę konkretnych przedmiotów. Istnieją gry zaprojektowane specjalnie z myślą o nauce matematyki, historii, biologii czy religii. Dzięki nim, przyswajanie wiedzy staje się przyjemniejsze i bardziej angażujące.
Do gier planszowych wspierających katechizację należy gra Reflexoo. To edukacyjna gra karciana wspierająca naukę symboli chrześcijańskich. Powstała z inicjatywy katechetów z myślą o koleżankach, kolegach – katechetach, rodzicach, a przede wszystkim dzieciach.
O co chodzi w Reflexoo?
W pudełku znajduje się pięćdziesiąt pięć kart z różnymi symbolami nawiązującymi do religii katolickiej (ryba, owca, paschał, kłos etc.). Każde dwie losowo wybrane karty zawierają taki sam symbol. Zadaniem graczy jest jak najszybciej znaleźć i nazwać dwa odpowiadające sobie elementy.
Reflexoo trenuje spostrzegawczość i uwagę dzieci, pozwala im ćwiczyć refleks, a także zapewnia dynamiczną i angażującą rozrywkę. Katecheta czy animator może wykorzystać grę jako narzędzie integrujące grupę, na przykład na początku roku szkolnego. Reflexoo ma również potencjał w spajaniu więzi rodzinnych, ponieważ jest atrakcyjne dla ludzi w każdym wieku – może więc stanowić rozrywkę międzypokoleniową. Ponadto z uwagi na to, że wymaga od uczestników szybkiej koordynacji: spostrzeżenia danego obiektu, nazwania go i wskazania, stanowi formę aktywizacji ruchowej. Tak zatem niewielkie pudełko zawiera w sobie skumulowany potencjał wszystkich wymienionych wyżej atutów gier planszowych.
Podsumowanie
Gry planszowe w edukacji to niezwykle cenne narzędzie, które łączy zabawę z nauką. Poprzez angażowanie dzieci w interaktywne i wciągające rozgrywki, wspierają ich rozwój emocjonalny, intelektualny oraz społeczny. Dzięki nim dzieci uczą się współpracy, logicznego myślenia, radzenia sobie z emocjami oraz przyswajają wiedzę w atrakcyjny sposób. Gry takie jak Reflexoo, ukierunkowane na konkretne obszary edukacyjne, dodatkowo ułatwiają proces nauczania i mogą być wykorzystywane zarówno w szkołach, jak i w domach. Wykorzystanie gier planszowych w edukacji to inwestycja w przyszłość dzieci, która przynosi korzyści na wielu płaszczyznach.
Źródła:
- Czachura D., Gry planszowe jako narzędzie wspomagania rozwoju i edukacji dziecka, Kangurgra.pl, https://kangurgra.pl/gry-planszowe-jako-narzedzie-wspomaganiarozwoju-i-edukacji-u-dzieci/, (dostęp: 28.05.2024).
- Historia gier planszowych – od starożytności do współczesności, Portaart.pl, https://portaart.pl/historia-gier-planszowych-od-starozytnosci-do-wspolczesnosci/, (dostęp: 28.05.2024).
- Rzymska gra planszowa – Tabula Lusoria, Imperium Romanum.pl, 13.05.2015, https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/rzymska-gra-planszowa-tabula-lusoria/, (dostęp: 29.05.2024).
- Szewczuk K., Gra planszowa narzędziem wspierającym rozwój dziecka, „Edukacja Elementarna w Teorii i w Praktyce", 4(50), 2018, s. 144–153.