W ten wyjątkowy czas Adwentu, gdy jesteśmy już coraz bliżej wyczekiwanych świąt Bożego Narodzenia, chcemy się na moment zatrzymać, by zgłębić fascynującą opowieść, która towarzyszy nam w okresie przedświątecznym – historię kartek świątecznych. To niezwykła tradycja, która od dawien dawna „łączy” ludzi znajdujących się daleko od siebie.
Rozpoczynamy podróż w czasie, aby przyjrzeć się początkom tego zwyczaju – zobaczyć, jak kartki świąteczne ewoluowały przez wieki. Zapraszamy do wspólnego poznawania znaczeń, jakie kryją się za kartkami bożonarodzeniowymi i do zainspirowania się pomysłami, w jaki sposób można przygotować życzenia dla swoich bliskich.
Prapoczątki kartek świątecznych
Różne formy wysyłania życzeń były znane już w starożytności. Możemy tu wspomnieć choćby Chiny, gdzie znany był zwyczaj przesyłania życzeń noworocznych – na tle w kolorze czerwonym, symbolizującym: szczęście, sukces, dobrą passę, który kojarzył się z obchodami Nowego Roku.
W nowożytnej Europie, w epoce manuskryptów (rękopisów) pojawiły się również ręcznie robione kartki świąteczne. Jednakże trudno w tamtym okresie mówić o „produkcji” na masową skalę. W epoce rękopiśmiennej słowo pisane stanowiło dobro luksusowe.
Znaczenie wynalazku Gutenberga
Wynalezienie metalowej, ruchomej czcionki zrewolucjonizowało ówczesny świat, ponieważ zapoczątkowało rozwój przemysłu poligraficznego. Teksty drukowane stopniowo stawały się dostępne coraz szerszym kręgom społecznym. Sukcesywnie pojawiały się nowe formy przekazu: prasa (XVII w.), ulotki, afisze, plakaty… Ta kilkusetletnia ewolucja wpłynęła również na bohaterkę naszej opowieści – kartkę bożonarodzeniową.
Pierwsza profesjonalna kartka
Oficjalnie pierwszą kartkę bożonarodzeniową wysłano w Anglii. Wszystko zaczęło się od zwyczaju pewnego przedsiębiorcy. Henry Cole co roku wysyłał swoim klientom życzenia świąteczno-noworoczne. Wielokrotne, odręczne pisanie treści: „Wesołych Świąt i Szczęśliwego Nowego Roku” z czasem na tyle go znużyło, że zaczął intensywnie poszukiwać alternatywnego rozwiązania. W 1843 roku poprosił znajomego artystę, Johna Calcotta Horsleya, aby namalował wizerunek rodziny siedzącej przy wigilijnym stole z dopisanym tekstem: „Wesołych Świąt i szczęśliwego Nowego Roku”. Tak powstała pierwsza, profesjonalna kartka bożonarodzeniowa (choć o palmę pierwszeństwa rywalizują również Szkoci i Włosi). Została ona wydrukowana i powielona w tysiącach egzemplarzy.
Ewolucja projektowania kartek bożonarodzeniowych
Kartki świątecznej ewoluowały. W Niemczech jeszcze w tym samym, XIX wieku podjęto pracę nad jakością barw, co poprawiło ich estetykę. Sto lat później pojawiła się idea zamawiania spersonalizowanych kartek, dzięki czemu ponownie stały się wyrazem indywidualnego gustu nadawcy, a życzenia mogły zostać dostosowane do odbiorcy.
Kartki bożonarodzeniowe – współczesne trendy
Obecnie dysponujemy wieloma możliwościami przekazywania życzeń świątecznych. Wysyłamy sobie SMS-y, MMS-y, GIF-y i różnego rodzaju filmiki. Jest to szybki i wygodny sposób komunikacji. Z drugiej strony trwa moda na ręcznie robione kartki świąteczne. Jak w łatwy sposób je tworzyć? Karki bożonarodzeniowe możemy wykonać w zasadzie ze wszystkiego. W ten sposób łączymy ideę składania świątecznych życzeń z troską o środowisko – pielęgnowanie relacji z innymi dbaniem o nasz wspólny dom.
Pomysł na kartkę
Jak wykonać ekologiczną kartkę bożonarodzeniową DIY? Stosuj nadrzędną zasadę: „im prościej, tym lepiej”.
- Przygotuj karton (możesz użyć tylnej części bloku, która zazwyczaj bywa wyrzucana 😉), sznurek jutowy, klej, nożyczki oraz papier kolorowy.
- Zastanów się, jakie symbole kojarzą się z Bożym Narodzeniem? Szopka, choinka, gwiazdka, aniołek?...
- Wybierz symbole, które znajdą się na Twojej kartce. Zastanów się, co będzie głównym tematem, a co będzie stanowiło tło. Ja zrobię kartkę w orientacji pionowej; w centrum znajdzie się aniołek, a w tle gwiazdki.
- Na kartce zaznacz rozmieszczenie i kontury poszczególnych elementów (możesz skorzystać z gotowych szablonów).
- Przyklej sznurek, tworząc kształt wybranego symbolu.
- Wytnij z papieru pozostałe zaplanowane elementy, a następnie przyklej w odpowiednich miejscach.
- Odczekaj pewien czas aż klej wyschnie.
- Nadszedł czas na napisanie życzeń. Pamiętaj! Unikaj „wytartych fraz”, podczas pisania myśl o osobie, do której się zwracasz – o tym, co jest dla niej ważne, o czym marzy, za czym tęskni etc.
Podsumowanie
Zakończyliśmy naszą podróż w czasie szlakiem historii kartki bożonarodzeniowej. Ufamy, że przybliżenie genezy wysyłania świątecznych kartek, pomogło Ci na nowo odkryć znaczenie tej tradycji. Poprzez treść życzeń możemy wyrazić pamięć i miłość bliskiej osobie, z którą dzieli nas fizyczny dystans, a dzięki zadbaniu o estetykę kartki, mówimy w symboliczny sposób: jesteś dla mnie ważna / jesteś dla mnie ważny. Jeśli chcesz poznać więcej podobnych opowieści, sięgnij po książkę ks. Andrzeja Zwolińskiego, „Boże Narodzenie. Przewodnik po wybranych treściach, symbolach i znaczeniach”.
Źródła:
- Chodak P., Znaczenie kolorów w Chinach, Chinytolubie.pl, https://www.chinytolubie.pl/szczesliwe-i-pechowe-kolory-w-chinach/, (dostęp: 15.12.2023 r.).
- Leszczyńska Z., Jak zrobić kartki świąteczne DIY? 8 pomysłów, Neopak.pl, 5.12.2022 r., https://neopak.pl/blog/jak-zrobic-kartki-swiateczne-diy-8-pomyslow-, (dostęp: 15.12.2023 r.).
- Puścińska A., Historia kartki świątecznej, Edupolis.pl, https://edupolis.pl/historia-kartki-swiatecznej/, (dostęp: 15.12.2023 r.).
- Zwoliński A., Boże Narodzenie. Przewodnik po wybranych treściach, znaczeniach i symbolach, Wydawnictwo św. Stanisława BM, Kraków 2021.