Zastanówmy się, czy humor w kazaniach ks. Pawlukiewicza pełni jedynie funkcję ludyczną czy też ma do spełnienia znacznie ważniejsze zadanie.

Kilka słów o kaznodziei

Dla wprowadzenia (czy też przypomnienia) przedstawimy krótko sylwetkę bohatera wpisu. Ksiądz Piotr Pawlukiewicz urodził się 10 kwietnia 1960 roku w Warszawie. W  latach 1979–1985 studiował w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie (Akademickie Studium Teologii Katolickiej w Warszawie). Święcenia kapłańskie przyjął 2 czerwca 1985 – z rąk kard. Józefa Glempa. 

Ksiądz Piotr Pawlukiewicz – wykształcenie

Ksiądz Pawlukiewicz kontynuował naukę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (kierunek teologia pastoralna) oraz w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie (homiletyka). Rozwijał również swojej umiejętności oratorskie w Szkole Retoryki UJ. W latach 1995–1996 studiował w Instytucie Problemów Małżeństwa i Rodziny w Rzymie.

Ksiądz Pawlukiewicz w radiu i parlamencie

W latach 1996–1998 był redaktorem naczelnym Katolickiego Radia Józef Archidiecezji Warszawskiej. Ksiądz Pawlukiewicz prowadził m.in. audycję „Katechizm podręczny” (kontynuowaną w Radiu Plus). Odpowiadał w niej na pytania słuchaczy dotyczące szeroko pojętej tematyki religijnej. Równocześnie pełnił funkcję kapelana kaplicy w Sejmie RP i duszpasterza parlamentarzystów.

Słuchacze z całej Polski mogli słuchać kazań ks. Pawlukiewicza głoszonych w kościele św. Krzyża w Warszawie podczas Mszy św. transmitowanej przez Polskie Radio.

Ksiądz Piotr Pawlukiewicz – kazania

Ksiądz Piotr przez ponad dwadzieścia lat głosił niedzielne homilie w kościele św. Anny w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu. „Piętnastki” szybko stały się słynne i zaczęły przyciągać rzesze wiernych nie tylko z Warszawy, lecz również z innych części Polski. 

Fenomen księdza Piotra Pawlukiewicza to interesujące pole badań dla socjologów, językoznawców, komunikologów… Cechą wyróżniającą homilie ks. Pawlukiewicza był wspomniany humor. Przyjrzyjmy się wybranym przykładom.

„Nie ciesz się, że chłopak bierze cię na kolana. Patrz, czy ustępuje miejsce starszym paniom. Ty też będziesz kiedyś starsza. À propos ustępowania miejsc w autobusie…” (0:00–0:30).

„Mam ksywę proboszcz” (2:23–3:06) – Kim jestem, gdy nigdzie nie pasuję?

„Kresek było narysowanych 15, a wszyscy pisali 20” (0:00–1:30) – Dlaczego boimy się wyróżniać?

„A my mówimy: Jasne, jasne, ale jutro tej swojej teściowej tak przywalę…” (9:28–9:50) – Dlaczego zapominamy o rzeczach oczywistych?

„Są ludzie, którzy liczą żarówki w kościele” (13:22–14:39) – Czy widzisz Jezusa?

Zachęcamy do odsłuchania przytoczonych anegdot, naprawdę warto. Dlaczego? Dzięki dowcipom i anegdotom ks. Pawlukiewicz zyskiwał uwagę słuchaczy. Jednakże to nie był jedyny cel opowiadania tych historii. Miały one ilustrować omawiane problemy i pomóc w zrozumieniu przesłania kazań. Umiejętne stosowanie zabiegów humorystycznych w tematach trudnych, niekiedy najistotniejszych chroni kazania ks. Piotra Pawlukiewicza od patosu. Ponadto wprowadzają pewną formę wyzwania dla słuchaczy: nie dostają oni gotowych wniosków „na tacy”, ale razem z kaznodzieją odkrywają prawdy na temat Boga, życia, drugiego człowieka etc., podążając za zaproponowanym tokiem rozumowania. Ma to korzystny wpływ na zapamiętanie oraz wdrożenie usłyszanych treści, które są nie tylko biernie słyszane, lecz także aktywnie przetwarzane przez odbiorców.

„Wskazując realne punkty odniesienia, wiąże rzeczywistość nadprzyrodzoną ze światem, w którym funkcjonują odbiorcy jego przekazów. Zabieg ten ułatwia wiernym zrozumienie głoszonych treści, a w perspektywie – ich akceptację…”[1].

Podsumowanie

Kazania księdza Piotra Pawlukiewicza, będące wyjątkowym połączeniem głębi teologii z codziennymi doświadczeniami, pozostają aktualnymi wskazówkami, jak budować swoją relację z Bogiem, drugim człowiekiem i samym sobą.  

Humor w kazaniach ks. Pawlukiewicza to nie tylko rozrywka. Jego opowieści pomagają odbiorcom zmierzyć się z trudnymi zagadnieniami, ułatwiają przyswajanie usłyszanych treści i wdrażanie ich w życie. Ewangelia przestaje być teorią, światopoglądem i staje się modelem życia.

Źródła:

• Chlipała A., Jasińska B., (Nie)zwyczajny język w (nie)zwyczajnych kazaniach i konferencjach księdza Piotra Pawlukiewicza, „Język – Szkoła – Religia”, 11(1), 2016, s. 7–19.
• Dopóki walczysz.pl, https://dopokiwalczysz.pl/, (dostęp: 8.07.2024).
• Machura M., Przyciąganie uwagi i obrazowanie w homiliach ks. Piotra Pawlukiewicza, [w:] Przyczyna W., Skowronek K. (red.), Język homilii i kazań, „Teolingwistyka”, t. 16, Wydawnictwo Biblos, Tarnów 2020, s. 237–262.
• Paszkowska-Pogorzelska A., O sacrum językiem profanum – szansa czy zagrożenie? O potoczności w kazaniach ks. Piotra Pawlukiewicza, [w:] ibid., s. 191–201.

 

 

---