Boże Narodzenie to czas, gdy składamy sobie życzenia, wysyłamy kartki, a współcześnie nieraz śmieszne świąteczne gify. Nie zawsze znajdujemy czas na pogłębioną refleksją nad bogactwem bożonarodzeniowych symboli, które nas otaczają.

W dzisiejszym wpisie przyjrzymy się znaczeniom wybranych symboli świątecznych. Poprowadzi nas Przewodnik ks. Zwolińskiego.

Co znaczy wigilia?

Obecnie w przestrzeni publicznej słowo to często pada w kontekście wigilii wolnej od pracy. W sieci możemy znaleźć wiele porad, jak przygotować wieczerzę wigilijną albo takie z zakresu duchowości, na przykład dotyczące modlitwy przed wigilią. Kiedy myślimy, że jesteśmy perfekcyjnie przygotowani, nagle na horyzoncie pojawia się coś, co absolutnie nas zaskakuje. Może to być pytanie dziecka: „Co znaczy wigilia?”.

Łacińskie słowo vigilia oznacza „czuwanie”, „straż nocną” i pochodzi od vigilare – „czuwać”. W Kościele określamy tak dzień poprzedzający dane święto. W starożytnym Rzymie wigiliami nazywano cztery części nocy, podczas których trzymano straż (jedna zmiana trwała trzy godziny). Jak wskazuje ksiądz Zwoliński, pierwsi chrześcijanie prawdopodobnie słowem wigilia określali nocne czuwania po zakończeniu Eucharystii. Podczas tych wigilii śpiewali pieśni i psalmy, a także słuchali czytanych fragmentów Biblii i wygłaszanych homilii[1].

Skąd się wzięły jasełka?

Wigilia rozpoczyna okres Bożego Narodzenia, podczas którego celebrujemy historię narodzin Zbawiciela. Tradycyjną i cenioną przez wielu formą upamiętnienia Bożego Narodzenia są jasełka. W dawnej polszczyźnie słowo to oznaczało po prostu żłóbek, w którym Maryja położyła małego Jezusa. Zwyczaj przedstawiania jasełek zawdzięczamy franciszkanom – twórcom szopki betlejemskiej. Dzięki nim w Polsce jasełka możemy oglądać od XV wieku.

Współcześnie istnieją różne interpretacje jasełek. Niektórzy tworzą scenariusze oddające realia epoki, w której narodził się Jezus. Inni decydują się na osadzenie akcji we współczesności. Chcą w ten sposób podkreśli aktualność Dobrej Nowiny o przyjściu Zbawiciela na świat. Równocześnie starają się nam przypomnieć, że każdy chrześcijanin powinien osobiście doświadczyć narodzin Chrystusa – w swoim sercu, czyli pozwolić Mu tam na stałe zamieszkać.

Kto wymyślił szopkę?

Z jasełkami nieodłącznie wiąże się tradycja budowania szopek. W Internecie możemy znaleźć wzory rysunków albo rozmaite instrukcje, jak wykonać szopkę z dzieckiem. Taka szopka bożonarodzeniowa, którą znamy z naszych domów i kościołów różni się od tej, w jakiej mógł się narodzić Jezus. Przede wszystkim są to szopki drewniane, zatem nie oddają realiów Betlejem. W Palestynie drewno stanowi towar deficytowy. Popularnym schronieniem pasterzy były zatem groty skalne.