122575316 sklep@stanislawbm.pl
Koszyk (0)
Kategorie
PL / zł
Lista wpisów
Lista wpisów

Wirtualna rzeczywistość w edukacji

05.08.2024
#WIRTUALNA RZECZYWISTOŚĆ
#VR
#EDUKACJA
#NOWOCZESNE TECHNOLOGIE
#ZAGROŻENIA

Pewnego razu do naszych sąsiadów – Muzeum św. Jana Pawła II Wielkiego – przybyła grupa ludzi, która pokazała nam inny świat. Dzięki projekcji The Way mogliśmy głęboko przeżyć wydarzenia znane nam na poziomie intelektualnym od najwcześniejszych lat.

To spotkanie zaowocowało pomysłem, by zastosować VR w szerszym spektrum nauczania religii, zwłaszcza że ta technologia jest z powodzeniem wykorzystywana w edukacji, choćby na lekcjach matematyki, historii, geografii czy fizyki. Zaczęliśmy się zastanawiać, w jaki sposób zrealizować nasze marzenie i przede wszystkim, jaki wpływ będzie to miało na uczniów, którzy i tak na co dzień są zdecydowanie przebodźcowani. Postanowiliśmy się zgłębić na temat, najlepiej od początku.

Zobacz relację z premiery The Way

Co to jest VR?

VR – virtual reality oznacza „wirtualną rzeczywistość”. Istnieją różne definicje, jednak w najprostszych słowach to po prostu „komputerowo wygenerowany trójwymiarowy świat, który możemy oglądać w 360 stopniach. Potrzebujemy do tego specjalnych gogli, które zapewniają nam stereoskopowe (przestrzenne) widzenie”[1].

Skąd to się wzięło?

Początki VR sięgają co najmniej lat 60. XX wieku, kiedy została opatentowana Sensorama. Jej twórcą był amerykański wynalazca i reżyser Morton Heilig. Ustalił on, że 70 procent naszej uwagi poświęcamy na bodźce wzrokowe, dwadzieścia na słuchowe, pięć na węchowe, cztery na dotykowe i jeden na smakowe. Dążył on do replikowanie rzeczywistości dla każdego ze zmysłów, co dałoby widzowi poczucie przebywania w danym miejscu. Za pomocą wspomnianej Sensoramy można było wyświetlać kolorowy stereoskopowy obraz 3D w szerokim polu widzenia, odtwarzać dźwięk stereo, poruszać fotelem, a także wytwarzać wiatr, drgania i zapachy. Niestety, innowacyjna technologia nie zyskała wówczas szerszego zainteresowania, a jej wynalazca nie mógł liczyć na sfinansowanie swojego projektu.

Sformułowanie pojęcia „virtual reality” przypisuje się Jaronowi Lanierowi – amerykańskiemu informatykowi, futurologowi i pisarzowi, który od lat 80. tworzył urządzenia nazywane dziś goglami VR.

Produkty VR pojawiły się na rynku w latach 90., jednak ze względu na cenę nie stały się powszechnie dostępne. Sytuacja zmieniała się w drugiej dekadzie XXI wieku, kiedy firmy z branży e-rozrywki zaczęły inwestować w rozwój technologii VR. Na rynku pojawiły się wówczas, między innymi: gogle VR (Oculus Rift, Samsung Gear VR, HTC Vive), systemy śledzenia (np. Kinect) i rozpoznawania gestów (np. MYO) oraz manipulatory i rękawice haptyczne (np. Geomagic Touch, Virtuix Omni czy Hands Omni).

W tym miejscu należy przywołać jeszcze jedną postać. W 2012 roku Palmer Luckey wynalazł gogle Oculus Rift, które obecnie stanowią podstawę Metaverse. Przyjmuje się, że od tamtego momentu postępuje egalitaryzacja technologii VR.

Po co to?

Czy technologia VR to tylko kolejna zabawka? Niekoniecznie, urządzenia VR znajdują zastosowanie w coraz większej liczbie dziedzin: w medycynie, wojskowości, a także edukacji. Tym razem skupimy się na tej ostatniej.

Według Raport PwC – VR w szkoleniach wirtualna rzeczywistość nie tylko przyspiesza proces nauki, ale również wpływa na jakość przyswojonych informacji.

Uczestnicy szkoleń VR-learning:

  • ukończyli szkolenie cztery razy szybciej niż na sali szkoleniowej,
  • czuli się bardziej emocjonalnie związani z treścią niż uczniowie w klasie i niż e-uczniowie,
  • byli 275% bardziej gotowi stosować w praktyce to czego się nauczyli podczas szkolenia,
  • byli cztery razy bardziej skupieni podczas szkolenia niż ich koledzy z e-learningu i półtora raza bardziej skupieni niż ich koledzy z sali szkoleniowej[2].

Dlaczego tak jest? W znalezieniu pełnej odpowiedzi pomocne są badania przeprowadzone przez psychologów, Jamesa Clarka i Allana Paivia. W swoim artykule Observational and theoretical terms in psychology: A cognitive perspective on scientific language (1989) wyjaśniają, w jaki sposób emocje i wielozmysłowy przekaz udoskonalają zapamiętywanie. Zależność jest prosta: intensyfikacja emocji zwiększa zdolność zapamiętywania[3].

Inne, współczesne badania również wskazują na zalety wykorzystania technologii VR w edukacji. Grupa badaczy z Uniwersytetu Maryland odkryła, że ludzie lepiej zapamiętują informacje prezentowane w wirtualnej rzeczywistości niż te przekazane z wykorzystaniem dwuwymiarowego obrazu widocznego na ekranie komputera, smartfonu czy tabletu[4].

W kolejnych badaniach udowodnienie, że lekcje realizowane z celowym wykorzystaniem VR znacznie bardziej angażowały uczniów, wzbudzając w nich ciekawość, a tym samym pomagając w utrzymaniu koncentracji[5].

Właściwości VR

Wśród kluczowych cech technologii VR, mających potencjał w procesie nauczania, możemy wymienić następujące:

  • interakcyjność – użytkownik może kontrolować przedstawioną rzeczywistość oraz sterować obecnymi w niej obiektami,
  • immersyjność – możliwość odizolowania się od świata realnego i całkowitego „zanurzenia się” w wirtualnej rzeczywistości,
  • angażowanie wyobraźni – bez niej użytkownik będzie pozbawiony pełni doświadczenia VR.

Technologia VR w szkole

Wirtualna rzeczywistość pozwala na przynajmniej częściowe odejście od metody podającej, stosowanej w czasie tradycyjnych lekcji, do zapewnienia uczniom możliwości doświadczenia i przeżywania poznawanych treści. Dzięki goglom VR mogą podróżować w czasie, śledząc walki gladiatorów, odkrywając kolejne kontynenty z XVI-wiecznymi podróżnikami czy wziąć udział w balu podczas kongresu wiedeńskiego. Na geografii z pewnością łatwiej zapamiętają poszczególne warstwy Ziemi lub budowę wulkanu, a ponadto będzie to bezpieczna wyprawa. Google Cardboard pozwala doświadczać wirtualnej rzeczywistości przy pomocy zwykłego smartfona umieszczonego w wykonanych z tektury goglach.

Na lekcjach fizyki uczniowie mogą korzystać z aplikacji takich jak: NewtonWorld, MaxwellWorld, PaulingWorld, które umożliwiają poznanie reguł fizyki, np. prawa Gaussa, elektrostatyki itp.

Technologia VR pomaga w personalizacji procesu nauczania – dostosowaniu materiału do indywidualnych predyspozycji ucznia. Pozwala również trenować umiejętności społeczne – „przebywając” w wirtualnej sali dzieci mogą doskonalić swoje umiejętności oratorskie czy negocjacyjne.

Możliwe zagrożenia

Należy pamiętać, że technologia VR jest tylko narzędziem, a nie formą edukacji. Nauczyciele powinni być szkoleni w kierunku świadomego i odpowiedzialnego wykorzystywania VR na lekcji. Zbyt długa ekspozycja na wirtualną rzeczywistość może skutkować pojawieniem się bólu głowy, mdłości, a także negatywnie wpływa na wzrok. Może wystąpić również choroba lokomocyjna w związku z przesyłaniem do mózgu sprzecznych informacji, na przykład podczas odbywania wirtualnych podróży, podczas gdy ciało pozostaje w miejscu. Nadużywanie VR może prowadzić również do uzależnienia, wynikającego choćby z rozczarowania brakiem doświadczania ekscytujących bodźców w świecie rzeczywistym.

Czy należy odrzucić VR?

Na ten moment decyzja o stosowaniu lub zrezygnowaniu z technologii VR na lekcjach należy do nauczyciela. Powinien dokonać wyboru w duchu odpowiedzialności za swoich podopiecznych. Z VR jest podobnie jak z pozostałymi technologiami – ma ona swoich entuzjastów, wręcz wyznawców, ma też radykalnych przeciwników. Z pewnością nie należy się poddawać się emocjom i wszelkie decyzje podejmować w sposób racjonalny. W przypadku używania gogli VR ważne jest, by stosować się do wskazań producenta, a także odpowiadać na sygnały własnego organizmu.

Podsumowanie

Dzięki niesamowitej projekcji The Way w Muzeum św. Jana Pawła II Wielkiego, mieliśmy okazję doświadczyć znanej historii w zupełnie nowy sposób. To inspirujące spotkanie z technologią VR zainspirowało nas do przemyślenia jej możliwego zastosowaniem w nauczaniu religii. VR, czyli wirtualna rzeczywistość, to nie tylko fascynująca nowinka, ale także narzędzie, które może znacząco wzbogacić edukację, angażując uczniów i intensyfikując ich procesy poznawcze. Pamiętając o potencjalnych zagrożeniach, mamy nadzieję, że odpowiedzialne i świadome korzystanie z technologii VR korzystnie wpłynie na katechizację. Temat zastosowania VR w nauczaniu religii podejmiemy wkrótce.

Źródła: 

[1] VR w edukacji – czy to ma sens?, 17.07.2023,VCC System.eu, https://vccsystem.eu/vr-w-edukacji-czy-to-ma-sens/, (dostęp: 31.07.2024).

[3] Za: Mikołajczyk K., VR w edukacji – subiektywny przegląd możliwości, „e-mentor”, nr 2(79), 2019, s. 36.

[4] Krokos i in., 2018, za: ibid., s. 33.

[5] Aubrey i in., 2018, s. 12–14, za: ibid.