W ostatnim wpisie przybliżyliśmy, czym jest technologia VR, jakie potencjalne zagrożenia się z nią wiążą, a także, gdzie znajduje zastosowanie. Tym razem chcemy się skupić na fascynujących możliwościach wykorzystania wirtualnej rzeczywistości w nauczaniu religii. Czy zastanawialiście się, jak technologia VR może wzbogacić duchowe doświadczenia uczniów? Jak przenieść ich w czasie i przestrzeni, by głębiej przeżyli biblijne historie i liturgiczne celebracje?
Zanim przejdziemy do konkretnych przykładów, przyjrzymy się procesowi wprowadzania nowoczesnych technologii do szkół. Posłużymy się tutaj modelem SAMR opracowanym przez Rubena Puentedurę, który pomoże nam zrozumieć, na jakich poziomach technologia może się integrować z edukacją. Przyjrzymy się także, jak polskie szkoły, takie jak te we Wrocławiu i Dąbrowie Górniczej, już wykorzystują VR na lekcjach religii.
Nowoczesne technologie w szkole – model SAMR
Rubena Puentedura jest założycielem i prezesem firmy Hippasus, zajmującej się dostosowaniem nowoczesnych technologii do potrzeb edukacji. Opracowany przez niego model SAMR czerpie swoją nazwę od pierwszych liter czterech wyrazów w języku angielskim:
- Substitution (podstawienie)
- Augmentation (powiększenie, rozszerzenie)
- Modification (modyfikowanie)
- Redefinition (redefinicja).
Pojęcia te dotyczą różnych poziomów integracji technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) z proces nauczania-uczenia się. Puentedura przyporządkował wymienione poziomy do dwóch kategorii:
- wzmocnienie – obejmuje pierwsze dwa poziomy; technologie informacyjno-komunikacyjne wspierają uczniów w wykonywaniu tradycyjnych zadań;
- transformacja – oznacza głębszą integrację TIK-u z edukacją, zakłada nie tylko zmianę narzędzi z analogowych na cyfrowe, ale także zadań i metod dydaktycznych.
Czym charakteryzują się poszczególne poziomy modelu SAMR?
- Substitution (podstawienie) – czynności wykonywane przez uczniów i nauczycieli zasadniczo się nie zmieniają, np. nauczyciel używa komputera, by wydrukować karty pracy dla uczniów; model nauczycielsko-centryczny.
- Augmentation (rozszerzenie): technologia służy rozwiązywaniu prostych problemów, np. uczniowie piszą sprawdzian w Formularzu Google’a, oszczędzając papier i otrzymując natychmiastową informację zwrotną; uczeń jest stopniowo angażowany w proces uczenia.
- Modification (modyfikowanie): technologia zaczyna odgrywać coraz istotniejszą rolę, umożliwia rozwiązywanie specyficznych zadań, np. pozwala nagrać filmik – recenzję lektury.
- Redefinition (redefinicja): technologia komputerowa staje się niezbędna, by realizować złożone cele, np. uczniowie mają za zadanie nakręcić film dotyczący wybranego zagadnienia – co wymaga od nich podziału na zespoły, przyporządkowania konkretnych zadań członkom grupy, planowania i współpracy w grupie; rola nauczyciela polega przede wszystkim na moderowaniu całego procesu.
Katolicki ślub, Oceania i Grota Narodzenia – czyli VR w polskich szkołach
Gdy znamy już możliwe etapy wdrażania nowoczesnych technologii w edukacji, przyjrzyjmy się, w jaki sposób funkcjonuje jedna z nich – technologia VR – w wybranych polskich szkołach. Zaczynamy naszą podróż od Wrocławia. W maju 2023 roku uczniowie SP 24 mieli okazję skorzystać z gogli VR na lekcjach geografii oraz religii. Odwiedzili kilka wysp Oceanii, a także wirtualnie uczestniczyli w katolickiej ceremonii zaślubin. Abstrakcyjna wiedza „przybrała konkretne kształty”, a uczestnicy lekcji mogli przeżyć niezapomnianą, wirtualną przygodę.
Podobne zajęcia odbyły się pół roku później w Dąbrowie Górniczej. W Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 dzieci przeżyły niezapomnianą katechezę bożonarodzeniową. Dzięki okularom VR odwiedziły Grotę Narodzenia Pana Jezusa. Sceneria oddawała tę najważniejszą noc w dziejach ludzkości. Uczniowie mogli podążać za Gwiazdą Betlejemską, spotkać pasterzy i innych bohaterów tamtych wydarzeń. Ta wirtualna podróż pozwoła im głęboko przeżyć historię, którą na poziomie intelektualnym znali od najmłodszych lat.
Program „Laboratoria Przyszłości” dał nam możliwość poszerzenia horyzontów edukacyjnych. Okulary VR stały się narzędziem, które otworzyło przed uczniami nowe perspektywy związane z ich duchowym rozwojem[1].
Kilka słów o inicjatywach Fundacji Christian Heritage
Wyjątkowy potencjał edukacyjny ma działalność Fundacji Christian Heritage. Jej misją jest zapewnianie autentycznych doświadczeń edukacyjnych, dzięki wykorzystaniu narzędzi VR. Fundacja realizuje dwa zasadnicze cele:
- upowszechnianie wartości chrześcijańskich i edukacja z misją, z wykorzystaniem najnowszych technologii;
- aktywna walka z wykluczeniem cyfrowym, skierowana szczególnie do grup najbardziej zagrożonych tym zjawiskiem.
Fundacja realizuje różne projekty. Jednym z nich jest „The Way”.
The Way VR — Odkrywaj. Doświadczaj. Ucz się – to innowacyjny sposób prezentowania historii sztuki. Po włożeniu gogli VR odbiorcy mogą „zanurzyć się” w europejskim dziedzictwie chrześcijańskim. Poszczególne dzieła przedstawiają kolejne stacje drogi krzyżowej, dzięki czemu projekt zyskuje wymiar duchowy. Użytkownicy mogą w swoisty sposób „przejść” z Chrystusem Jego drogę.
Jak wspomnieliśmy w ostatnim wpisie nasze zainteresowanie VR zaczęło się od premiery „The Way” w Muzeum św. Jana Pawła II Wielkiego. Możliwość wejścia do pracowni artystów, obserwowania procesu tworzenia witrażu czy zobaczenia migawek z Jerozolimy wywarły na nas ogromne wrażenie. Inaczej jest słyszeć o czymś, wiedzieć, znać, a inaczej móc w to „wejść”. Z pełnym przekonaniem rekomendujemy zobaczenie „The Way” w Muzeum św. Jana Pawła II na Białych Morzach.
Jak zastosować VR na lekcjach religii?
Wracamy do naszego zasadniczego pytania. Przytoczone przykłady nieco ukierunkowały nas na drodze poszukiwań. Technologia VR pozwala w pewien sposób przekroczyć barierę czasu i przestrzeni, dzięki czemu uczniowie mogą na przykład przenieść się do czasów biblijnych albo uczestniczyć w celebracjach liturgicznych choćby na drugim końcu globu. Zgodnie z modelem SAMR powiedzielibyśmy, że jest to substytut lekcji, które znają, przypominający oglądanie filmów edukacyjnych. Na przejście na wyższy poziom SAMR przyjdzie jednak czas.
Na początku trzeba podjąć wysiłek, by zyskać dostęp do opisywanych narzędzi. Można to zrobić poprzez udział w programach takich jak „Laboratoria Przyszłości”, z którego skorzystali nauczyciele ze znanych nam szkół z Dąbrowy i Wrocławia.
Zobacz: Laboratoria Przyszłości
W ramach projektu można zakupić jedną z dostępnych na rynku platform, na której nauczyciel znajdzie materiały do przeprowadzenia wirtualnej lekcji.
Podsumowanie
Technologia VR otwiera przed edukacją religijną nowe, fascynujące możliwości. Dzięki modelowi SAMR możemy zrozumieć, jak stopniowo integrować nowoczesne narzędzia z tradycyjnymi metodami nauczania. Przykłady z polskich szkół pokazują, że VR może znacząco wzbogacić duchowe doświadczenia uczniów, przenosząc ich w czasie i przestrzeni, by głębiej przeżywali biblijne historie i liturgiczne celebracje. Dzięki programom takim jak „Laboratoria Przyszłości" i chociażby inicjatywom Fundacji Christian Heritage, wirtualna rzeczywistość staje się dostępna dla coraz szerszego grona uczniów, otwierając przed nimi nowe perspektywy duchowego i intelektualnego rozwoju.
Źródła:
- Dr Ruben Puentedura, creator of SAMR, 21-c Learning.com, 10.04.2015, https://www.21c-learning.com/podcast/education-vanguard-episode-4-dr-ruben-puentedura-creator-of-samr/, (dostęp: 9.08.2024).
- Geografia i religia w świecie VR, 30.05.2023, https://sp24.wroclaw.pl/nowy/sp24/a,328,geografia-i-religia-w-swiecie-vr, (dostęp: 9.08.2024).
- Janczak D., O modelu SAMR jeszcze raz, Edunews.pl, 3.03.2023, https://www.edunews.pl/narzedzia-i-projekty/narzedzia-edukacyjne/6161-o-modelu-samr-jeszcze-raz, (dostęp: 9.08.2024).
- Lekcja religii z użyciem okularów VR – klasa VI, 15.12.2023, http://www.sp27dabrowa.pl/index.php/aktualnosci/laboratoria-przyszlosci/389-lekcji-religii-z-uzyciem-okularow-vr-klasa-6, (dostęp: 9.08.2024).
- O Fundacji, Chfundacja.com, https://www.chfundacja.com/about, (dostęp: 9.08.2024).
- Wejść do wnętrza artystycznych przedstawień drogi krzyżowej? W Muzeum Jana Pawła II Wielkiego w Krakowie to możliwe!, Diecezja.pl, 30.07.2024, https://diecezja.pl/aktualnosci/wejsc-do-wnetrza-artystycznych-przedstawien-drogi-krzyzowej-w-muzeum-sw-jana-pawla-ii-wielkiego-w-krakowie-to-mozliwe/, (dostęp: 9.08.2024).