W poniedziałek, 25 maja 2026 roku, w święto Matki Bożej Kościoła, odbyła się prezentacja pierwszej encykliki papieża Leona XIV. Dokument zatytułowany „Magnifica humanitas. O trosce o osobę ludzką w dobie sztucznej inteligencji” podejmuje jedno z najważniejszych pytań współczesności: jak chronić godność człowieka w świecie dynamicznego rozwoju nowych technologii?
W swojej pierwszej encyklice Leon XIV podejmuje między innymi temat relacji łączącej człowieka i sztuczną inteligencję, odnosząc się do zasad katolickiej nauki społecznej.
W dalszej części wpisu przeczytasz:
- Co oznacza tytuł Magnifica humanitas?
- Dlaczego Leon XIV podjął temat sztucznej inteligencji?
- Kto potrzebuje tej encykliki?
„Magnifica humanitas” – kontekst i znaczenie pierwszej encykliki Leona XIV
Publikacja encykliki Magnifica humanitas wpisuje się w obchody 135. rocznicy ogłoszenia encykliki „Rerum novarum” Leona XIII, dokumentu dającego początek katolickiej nauce społecznej.
W swojej encyklice papież Leon XIII sprzeciwiał się wyzyskowi robotników i społecznym nierównościom, broniąc godności osoby ludzkiej. Ponad sto lat później jego następca, papież Leon XIV, podejmuje podobny temat, sytuując go w ramach wyzwań współczesnego świata.
Tytuł encykliki Magnifica humanitas oznacza „wspaniałe człowieczeństwo”. Niektórzy komentatorzy zwracają uwagę, że już sam tytuł wskazuje na główny kierunek nauczania papieża – umieszczenie człowieka w centrum refleksji nad technologią. Rozwój narzędzi i systemów opartych na sztucznej inteligencji nie może prowadzić do pomniejszenia wartości ludzkiej osoby.
Czego dotyczy pierwsza encyklika Leona XIV?
W swojej pierwszej encyklice Leon XIV o sztucznej inteligencji mówi w perspektywie ewangelicznej. Dokument stanowi wezwanie do ochrony człowieczeństwa, które papież określa jako „wielkie”, ponieważ jego źródłem jest sam Bóg.
Już w słowach otwierających encyklikę papież wskazuje zasadniczy kierunek swojej refleksji:
Wspaniałe człowieczeństwo stworzone przez Boga staje dziś wobec decydującego wyboru: wznieść nową wieżę Babel albo budować miasto, w którym Bóg i ludzkość zamieszkują razem (MH 1).
Papież stawia pytanie o granice technologicznego postępu i przypomina, że rozwój nie może odbywać się kosztem osoby ludzkiej oraz jej niezbywalnej godności.
Struktura encykliki „Magnifica humanitas”
Encyklika „Magnifica humanitas” została podzielona na pięć części. Poszczególne rozdziały łączą zagadnienia dotyczące godności człowieka z refleksją nad rozwojem sztucznej inteligencji.
Leon XIV porusza także temat pokoju, podkreślając znaczenie prawa narodów do samostanowienia (MH 64). W tym kontekście mówi również o konieczności „rozbrojenia AI”, czyli wyłączenia sztucznej inteligencji z rywalizacji militarnej, ekonomicznej oraz poznawczej (MH 110).
Papież nie neguje potrzeby rozwoju technologicznego. Jednakże zaznacza, że to technologia powinna służyć człowiekowi, a nie człowiek technologii. Jako przykłady pogwałcenia tej zasady wskazuje różne formy współczesnego niewolnictwa (MH 173–176).
Zwieńczeniem dokumentu jest wezwanie skierowane do chrześcijan, by stali się „tkaczami nadziei”, dzieląc się z innymi tym, co płynie z zasad obowiązujących w królestwie Chrystusa (MH 245).
Jakie znaczenie może mieć encyklika „Magnifica humanitas”?
Pierwsza encyklika Leona XIV jest pierwszym tej rangi dokumentem Kościoła dotyczącym relacji między człowiekiem a nowoczesnymi technologiami. Wątpliwości związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, etyką rozwoju technologicznego i ochroną godności osoby ludzkiej będą dotykać coraz więcej ludzi, którzy zaczną poszukiwać stabilnych punktów odniesienia.
„Magnifica humanitas” przypomina, że rozwój techniczny sam w sobie nie jest celem. Prawdziwy postęp powinien służyć człowiekowi – pomagać w zaspokajaniu podstawowych potrzeb i wspierać w tworzeniu trwałych relacji z innymi. Pytanie o przyszłość nie może ograniczać się jedynie do rozważań nad potencjałem technologii. To, jak będzie wyglądało nasze jutro, zależy od odpowiedzi na pytanie: kim jest człowiek i jakie miejsce zajmuje w świecie, który sam tworzy?
Bibliografia
- Esparza D., Znamy tytuł przyszłej encykliki papieża Leona. Oto «Rerum novarum» XXI wieku?, Aleteia Polska, 5.01.2026, https://pl.aleteia.org/2026/01/05/znamy-tytul-przyszlej-encykliki-papieza-leona-oto-rerum-novarum-xxi-wieku/ (dostęp: 25.05.2026).
- Leon XIV, Magnifica humanitas. O trosce o osobę ludzką w dobie sztucznej inteligencji, Vatican.va, https://www.vatican.va/content/leo-xiv/pl/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html (dostęp: 25.05.2026).
- Piro I., Encyklika Leona XIV: Sztuczna inteligencja ma służyć ludzkości, a nie interesom nielicznych, Vatican News, 25.05.2026, https://www.vaticannews.va/pl/papiez/news/2026-05/encyklika-magnifica-humanitas-leon-xiv-sztuczna-inteligencja.html (dostęp: 25.05.2026).