Jan Ewangelista jako jedyny z uczniów opisał wydarzenia z Kany Galilejskiej, odnotowując prośbę Maryi: „Zróbcie wszystko, co Syn mój wam powie”. Czytając zredagowaną przez niego Ewangelię, dostrzegamy, że bardzo poważnie potraktował to polecenie. Odnosimy wrażenie, że Jan istotnie chciał zapisać „wszystko, co Mistrz powiedział”. Dzięki temu możemy poznawać Jezusa przez pryzmat tego, co sam o sobie objawił: Ja jestem dobrym pasterzem, Ja jestem światłością świata, Ja jestem krzewem winnym…
W dzisiejszym wpisie przeczytasz o:
- biblijnych korzeniach ekumenizmu,
- inspiracji, jaką zostawili nam św. Klara i św. Franciszek,
- początkach Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan,
- przełomowych gestach papieży na polu ekumenizmu.
Modlitwa Jezusa o jedność
W 17. rozdziale Ewangelii wg św. Jana odnajdujemy wyjątkowe słowa Jezusa – modlitwę arcykapłańską. Jezus, wiedząc, że nadeszła Jego godzina, zwraca się do Ojca, prosząc o jedność swoich uczniów oraz „wszystkich, którzy uwierzą”.
„(…) aby wszyscy stanowili jedno, jak Ty, Ojcze, we Mnie, a Ja w Tobie, aby i oni stanowili w Nas jedno, aby świat uwierzył, żeś Ty Mnie posłał”.
Chrystus zapowiada, że jedność jego uczniów stanie się znakiem zapytania dla ludzi, którzy jeszcze Go nie poznali: „Oby się tak zespolili w jedno, aby świat poznał, żeś Ty Mnie posłał…” (J 17,23). Jedność chrześcijan ma zatem również znaczenie ewangelizacyjne. W świecie, w którym dominują podziały, zjednoczenie uczniów Chrystusa wskazuje, że jest „coś więcej” niż nasza ludzka (często nieludzka) ekonomia, oeconomia divina.
„Jeśli ekumenizm jest umotywowany nie samą tylko filantropią, ale naprawdę chrystologicznie, nie może ostatecznie być niczym innym, jak tylko uczestnictwem w modlitwie arcykapłańskiej Jezusa”. (kard. Kurt Koch)
Spotkanie nad strumieniem – św. Klara i św. Franciszek w drodze do źródła
Kardynał Koch, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Ekumenizmu, w swoim przemówieniu w Polskiej Radzie Ekumenicznej (Warszawa, 2014) przytoczył sugestywną historię, która w ciekawy sposób wyjaśnia, na czym polega ekumenizm. Pewnego razu św. Klara i św. Franciszek spotkali się nad strumieniem. Znajdowali się na przeciwległych brzegach w miejscu, gdzie woda była zbyt szeroka, aby ją przekroczyć. Postanowili pójść do źródła, tam gdzie będzie ich dzielił znacznie mniejszy dystans. Dopiero tam mogli się rzeczywiście spotkać.
Prawdziwej jedność nie wytworzymy samodzielnie, nie wypracujemy jej z czasem, mimo największych wysiłków. Jedność jest owocem wejścia w komunię z Trójjedynym Bogiem poprzez modlitwę. Dlatego nasi przodkowie w wierze nie zaproponowali wprowadzenia Tygodnia Jedności albo Tygodnia Ekumenizmu, który przypominałby świecki festiwal kultur. Pozostawili nam w dziedzictwie Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan, mając świadomość, że dopiero gdy odnajdziemy w sobie tożsamość dzieci Ojca Niebieskiego, będziemy w stanie rozpoznać w sobie nawzajem siostry i braci.
Początki Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan
W 1908 roku anglikańscy duchowni, Spencer Jones z Anglii i Thomas Wattson ze Stanów Zjednoczonych, zainicjowali wydarzenie prekursorskie względem współczesnego Tygodnia Modlitw. Początkowo jednoczyło ono protestantów różnych denominacji. Kościół rzymskokatolicki organizował dni modlitw o nawrócenie „odłączonych” od katolicyzmu. Taka formuła tworzyła dystans uniemożliwiający spotkanie, zatem należało za przykładem Klary i Franciszka, „pójść do źródła”.
W 1935 roku francuski duchowny, ks. Paul Couturier, zainspirowany myślą Jonesa i Wattsona, zaproponował dodanie „z”. W 1936 roku w Lyonie odbył się pierwszy Tydzień Modlitw, podczas którego przedstawiciele różnych wyznań modlili się wspólnie. Ksiądz Couturier propagował ideę ekumenizmu, wypełnionego modlitwą i miłością – by nie miał on wyłącznie ludzkiego wymiaru, ale był zgodny z zamysłem Pana (J 17). Z czasem idea duchowego ekumenizmu upowszechniła się wśród przedstawicieli różnych denominacji, w różnych częściach świata.
Ekumenizm a papiestwo. Zniesienie ekskomuniki
W 1958 roku na tronie Piotrowym zasiadł Angelo Roncalli – papież Jan XXIII. To on, jak twierdzi kard. Giovanni Battista Re, dał silny impuls do rozwoju ekumenizmu. Korzystając ze swoich wcześniejszych doświadczeń duszpasterskich, takich jak posługa delegata apostolskiego w prawosławnej Bułgarii, widział nie tylko potrzebę, lecz również realną szansę na podjęcie owocnego dialogu pomiędzy różnymi wyznaniami.
Kierunek, który zainicjował Jan XXIII, kontynuowali jego następcy. Do dziś zdumiewają nas przełomowe gesty kolejnych papieży, które stały się kamieniami milowymi w naszej „wędrówce do źródła”. W dziesiątą rocznicę zniesienia ekskomuniki (nałożonej na siebie nawzajem przez Rzym i Konstantynopol) delegacja prawosławna, na czele z metropolitą Melitonem, złożyła wizytę w Watykanie. Podczas spotkania w Kaplicy Sykstyńskiej papież Paweł VI ukląkł i ucałował stopę patriarchy, prosząc o wybaczenie grzechów Kościoła rzymskokatolickiego przeciw jedności. Kiedy zastanawiamy się, od czego zacząć – jak rozpocząć swoją drogę ekumenizmu, możemy wrócić do przytoczonego obrazu. Ile jest we mnie pokory i braterskiej miłości?
Podsumowanie
Na przestrzeni wieków Jezus powoływał chrześcijan różnych denominacji do podejmowania działań na rzecz jedności. Spencer Jones i Thomas Wattson, ks. Paul Couturier, papieże: Jan XXIII, Paweł VI i inni inspirują nas do otwarcia się na drugiego człowieka. Czas przestać się bać różnorodności – czas pójść do źródła. Każdy krok w kierunku jedności jest krokiem w stronę marzenia Jezusa, które wyraził w modlitwie arcykapłańskiej. Każdy krok w kierunku jedności jest krokiem w stronę trwałego pokoju.
Źródła:
- Cud za przyczyną Pawła VI uznany za autentyczny, Idziemy.pl, 6.05.2014, http://idziemy.pl/kosciol/cud-za-przyczyna-pawla-vi-uznany-za-autentyczny/13244/2/, (dostęp: 11.01.2024).
- Hasło: Ekumenizm, Wikipedia.pl, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ekumenizm, (dostęp: 12.01.2024).
- Trudny dialog, KAI, [za:] Wiara.pl, 13.06.2014, https://ekumenizm.wiara.pl/doc/2022250.Trudny-dialog, (dostęp: 11.01.2024)
- Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan, Ekumenia.pl, https://ekumenia.pl/projekty-i-inicjatywy/tydzien-modlitw-o-jednosc-chrzescijan/, (dostęp: 12.01.2024).